Chào bạn, Ghiền Coin đây. Chữ nóng và lạnh ở đây không nói về nhiệt độ mà nói về kết nối mạng. Ví nóng là ví mà chìa khoá bí mật nằm trên một thiết bị có kết nối internet, ví dụ ứng dụng ví trên điện thoại hay tiện ích ví trong trình duyệt. Ví lạnh là cách giữ chìa khoá trên một thiết bị không bao giờ lên mạng, phổ biến nhất là ví phần cứng, một thiết bị nhỏ chuyên để ký giao dịch.
Ví nóng tiện hơn nhưng dễ bị tấn công từ xa hơn. Ví lạnh an toàn hơn trước tấn công từ xa nhưng có những rủi ro khác mà người mới hay quên. Tập này giúp bạn hiểu cả hai như khái niệm, không giới thiệu sản phẩm hay thương hiệu nào.
Ví nóng: tiện như chiếc ví trong túi quần
Ví nóng được dùng nhiều nhất vì tiện. Cài ứng dụng, tạo ví, vài phút là xong. Muốn gửi hay nhận gì cũng làm ngay trên điện thoại.
Cái giá của sự tiện lợi là chìa khoá bí mật nằm trên một thiết bị có mạng, chạy cùng nhiều ứng dụng khác. Nếu điện thoại hay máy tính bị cài phần mềm độc hại, hoặc bạn bấm nhầm đường dẫn giả, kẻ gian có thể tìm cách lấy chìa khoá hoặc lừa bạn ký giao dịch.
Nhiều người ví ví nóng như chiếc ví trong túi quần: tiện để tiêu hằng ngày, nhưng không ai mang hết tài sản trong túi quần đi chợ.
Ví nóng không phải là xấu. Nó chỉ phù hợp với một mức độ rủi ro nhất định, và người dùng cần biết mức độ đó.
Ví lạnh: chìa khoá không bao giờ chạm mạng
Ví lạnh tách chìa khoá ra khỏi môi trường có mạng. Với ví phần cứng, chìa khoá được sinh ra và nằm trong chip của thiết bị. Khi bạn muốn gửi giao dịch, máy tính hay điện thoại chỉ chuẩn bị giao dịch, rồi chuyển sang thiết bị để ký. Chìa khoá không bao giờ rời thiết bị.
Một dạng ví lạnh cổ điển hơn là ví giấy, tức in chìa khoá ra giấy. Cách này nay ít được khuyên dùng vì dễ sai sót khi sử dụng lại.
Ưu điểm lớn nhất của ví lạnh: kẻ gian ở xa không thể lấy chìa khoá qua mạng. Muốn lấy, họ phải có thiết bị trong tay và biết mã mở khoá, hoặc lừa được bạn.
Đó là lý do ví lạnh thường được nhắc đến khi nói về lưu trữ dài hạn, ít khi phải dùng.
Ví lạnh không phải phép màu
Hiểu lầm phổ biến là có ví lạnh thì an toàn tuyệt đối. Thực tế có nhiều cách vẫn mất tài sản với ví lạnh.
Thứ nhất, cụm từ khôi phục của ví lạnh vẫn là chìa khoá tổng. Nếu bạn chụp ảnh cụm từ hay nhập nó vào trang web giả, ví lạnh không cứu được.
Thứ hai, bạn vẫn có thể tự tay ký một giao dịch độc hại. Ví lạnh chỉ bảo đảm chìa khoá không lộ, không bảo đảm bạn hiểu mình đang ký gì. Nếu màn hình thiết bị hiện địa chỉ nhận lạ mà bạn vẫn bấm đồng ý, tài sản vẫn đi.
Thứ ba, thiết bị mua từ nguồn không rõ ràng có thể đã bị can thiệp trước khi đến tay bạn. Ví dụ thiết bị đi kèm tờ giấy in sẵn cụm từ khôi phục, đó là dấu hiệu lừa đảo rõ ràng, vì cụm từ thật phải do chính thiết bị sinh ra khi bạn khởi tạo.
Mất thiết bị thì sao
Nhiều người lo mất ví phần cứng là mất tài sản. Không phải vậy, nếu bạn còn cụm từ khôi phục. Bạn có thể khôi phục trên một thiết bị mới hoặc một ví khác hỗ trợ cùng chuẩn.
Ngược lại, người nhặt được thiết bị cũng khó dùng nếu không biết mã mở khoá, vì nhiều thiết bị tự xoá sau một số lần nhập sai.
Điều này cho thấy một lần nữa: thứ quan trọng nhất không phải là thiết bị mà là cụm từ khôi phục. Thiết bị chỉ là một cách tiện lợi và an toàn hơn để dùng chìa khoá hằng ngày.
Nếu bạn chỉ có thiết bị mà mất cụm từ, rồi thiết bị hỏng, thì đó mới là mất thật.
Chọn cái nào là cách nghĩ, không phải công thức
Không có câu trả lời chung cho mọi người. Một vài câu hỏi giúp bạn tự suy nghĩ: bạn có hay phải dùng không, hay chỉ cất. Bạn có tự tin giữ cụm từ khôi phục cẩn thận không. Thiết bị hằng ngày của bạn có sạch sẽ không, hay cài đủ thứ ứng dụng không rõ nguồn.
Một nguyên tắc nhiều người làm bảo mật dùng là chia lớp: phần nhỏ dùng thường xuyên để ở nơi tiện, phần lớn ít dùng để ở nơi an toàn hơn. Giống như tiền trong ví và tiền trong két ở nhà.
Còn với người chỉ đang tìm hiểu, chưa có tài sản gì, thì lựa chọn đúng nhất là chưa cần chọn. Học khái niệm trước, rồi mới quyết định sau.
Kênh này không khuyên bạn nắm giữ tài sản mã hoá. Mình giải thích các loại ví vì hiểu chúng giúp bạn nhận ra lời mời gian dối, ví dụ những trang bán ví phần cứng giả hay hướng dẫn cài ví bằng đường dẫn lạ.
Mua thiết bị và cài ứng dụng ở đâu
Với ví phần cứng, nguyên tắc chung là mua từ nhà sản xuất hoặc đại lý được nhà sản xuất công bố, không mua đồ đã qua sử dụng, và kiểm tra niêm phong. Khi khởi tạo, chính thiết bị phải sinh ra cụm từ khôi phục mới.
Với ví nóng, tải ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức, kiểm tra tên nhà phát triển, số lượt tải, và đường dẫn từ trang chủ chính thức của ví. Kẻ gian hay mua quảng cáo trên công cụ tìm kiếm để đưa trang giả lên đầu.
Một thói quen tốt: lưu đường dẫn chính thức vào dấu trang, và luôn vào từ dấu trang thay vì gõ tìm kiếm mỗi lần.
Những bước này nghe nhàm chán, nhưng phần lớn vụ mất tài sản bắt đầu từ việc bỏ qua đúng những bước nhàm chán này.
Gói lại
Ví nóng giữ chìa khoá trên thiết bị có mạng, tiện nhưng dễ bị tấn công từ xa. Ví lạnh giữ chìa khoá ngoại tuyến, an toàn hơn trước tấn công từ xa.
Ví lạnh không cứu được nếu lộ cụm từ khôi phục, nếu bạn tự ký giao dịch độc hại, hay nếu thiết bị đã bị can thiệp từ trước.
Chọn ví là chuyện cân nhắc giữa tiện và an toàn, không có công thức chung. Với người mới, học trước, quyết định sau.
Tập sau, mình nói về xác thực hai lớp và chuyện vì sao nên có một địa chỉ email riêng cho những việc quan trọng.
Câu hỏi thường gặp
Ví nóng là gì?
Là ví có chìa khoá bí mật nằm trên thiết bị kết nối internet, như ứng dụng điện thoại hay tiện ích trình duyệt. Tiện nhưng dễ bị tấn công từ xa hơn.
Ví lạnh có an toàn tuyệt đối không?
Không. Nếu lộ cụm từ khôi phục hoặc tự ký giao dịch độc hại thì vẫn mất tài sản.
Mất ví phần cứng có mất tài sản không?
Không, nếu còn cụm từ khôi phục. Bạn có thể khôi phục trên thiết bị mới.
Ví phần cứng kèm tờ giấy in sẵn cụm từ khôi phục có bình thường không?
Không. Đó là dấu hiệu lừa đảo. Cụm từ thật phải do chính thiết bị sinh ra khi bạn khởi tạo.
Người mới nên chọn ví nóng hay ví lạnh?
Nếu chỉ đang tìm hiểu, chưa cần chọn. Hãy học khái niệm trước, kênh không khuyên nắm giữ tài sản mã hoá.
