Ghiền Coin xin chào. Halving, hay giảm một nửa, là sự kiện phần thưởng cho mỗi khối Bitcoin mới bị cắt còn một nửa. Nó diễn ra sau mỗi hai trăm mười nghìn khối, tức khoảng bốn năm một lần. Điều quan trọng nhất cần biết: halving được viết sẵn trong phần mềm từ ngày đầu, không ai quyết định, không ai hoãn được.
Mỗi lần halving đến gần, mạng xã hội lại đầy những lời đồn và dự đoán. Kênh mình không dự đoán gì cả. Mình chỉ giải thích nó là gì, nó tác động đến ai trong mạng lưới, và vì sao nó tồn tại.
Phần thưởng khối là gì
Ở tập trước mình đã nói: mỗi khi một khối mới được thêm vào sổ cái, người tạo khối được nhận một khoản Bitcoin mới, cộng với phí của các giao dịch nằm trong khối.
Phần Bitcoin mới đó gọi là phần thưởng khối. Nó là cách Bitcoin được phát hành ra thị trường, và cũng là lý do người ta chịu bỏ máy móc, điện năng để bảo vệ mạng lưới.
Halving không đụng đến phí giao dịch, chỉ đụng đến phần Bitcoin mới. Đây là chi tiết hay bị bỏ qua nhưng rất quan trọng cho tương lai của mạng lưới.
Nói gọn: halving là lúc phần lương bằng tiền mới của người bảo vệ mạng lưới bị cắt một nửa.
Vì sao lại là khoảng bốn năm
Luật của Bitcoin không tính theo ngày tháng mà tính theo số khối. Cứ đủ hai trăm mười nghìn khối thì phần thưởng giảm một nửa.
Mạng lưới tự điều chỉnh độ khó để mỗi khối được tạo ra trung bình khoảng mười phút. Hai trăm mười nghìn khối nhân mười phút ra xấp xỉ bốn năm.
Vì thời gian tạo khối dao động, ngày halving thực tế không cố định trên lịch. Người ta chỉ có thể ước lượng dựa trên tốc độ tạo khối gần đây.
Đây là một ví dụ nhỏ cho thấy Bitcoin đo thời gian bằng chính nhịp của nó, không bằng lịch của con người.
Halving tác động đến ai
Người chịu tác động trực tiếp nhất là thợ đào. Sau halving, cùng một lượng công sức tính toán chỉ đem về một nửa số Bitcoin mới như trước. Thợ đào có chi phí cao hơn có thể phải tắt máy.
Khi một số máy tắt, sức mạnh tính toán của mạng có thể giảm tạm thời, rồi mạng lưới điều chỉnh độ khó để giữ nhịp khoảng mười phút mỗi khối.
Với người dùng bình thường gửi nhận Bitcoin, halving gần như không thay đổi gì về cách dùng. Giao dịch vẫn được xử lý như cũ.
Còn những tranh luận về ảnh hưởng thị trường, đó là chủ đề kênh này không đi vào. Những ai khẳng định chắc chắn một điều gì về giá quanh halving đều đang đoán.
Vì sao Bitcoin cần halving
Halving là cách Bitcoin giảm dần tốc độ phát hành, để tổng số tiến tới giới hạn khoảng hai mươi mốt triệu. Không có halving thì không có giới hạn.
Ý tưởng là phát hành nhiều ở giai đoạn đầu để khuyến khích người tham gia bảo vệ mạng lưới khi nó còn non trẻ, rồi giảm dần khi mạng lưới đã lớn.
Về lâu dài, khi phần thưởng khối gần như về không, người bảo vệ mạng lưới sẽ phải sống chủ yếu bằng phí giao dịch. Liệu phí có đủ để giữ an ninh hay không là một câu hỏi mở mà cộng đồng vẫn đang bàn luận.
Mình nhắc câu hỏi mở này để thấy rằng Bitcoin không phải hệ thống đã giải xong mọi bài toán, mà vẫn còn những thách thức dài hạn.
Halving trong bức tranh dài hạn
Nếu xếp các lần halving trên một trục thời gian dài, bạn sẽ thấy phần thưởng khối đi theo một đường bậc thang đi xuống: năm mươi, rồi hai mươi lăm, rồi mười hai phẩy năm, rồi tiếp tục chia đôi. Mỗi bậc thấp hơn bậc trước một nửa.
Sau khoảng ba mươi lần chia đôi, phần thưởng sẽ nhỏ đến mức chạm đơn vị nhỏ nhất của Bitcoin và về không. Thời điểm đó còn rất xa, nhiều thế hệ nữa.
Điều này có nghĩa là phần lớn Bitcoin đã được phát hành trong những thập kỷ đầu, phần còn lại được nhỏ giọt rất chậm. Đây là một lựa chọn thiết kế có chủ đích, không phải tai nạn.
Hiểu bức tranh dài hạn này giúp bạn bình tĩnh trước những lời đồn ngắn hạn. Mỗi lần halving chỉ là một bậc trong một cái thang đã được vẽ sẵn từ năm 2009.
Những lời đồn quanh halving
Mỗi mùa halving, bạn sẽ nghe đủ kiểu lời mời: vào trước halving để hưởng lợi, khoá học bí mật về halving, nhóm tín hiệu đặc biệt. Đây là thời điểm kẻ lừa đảo hoạt động rất mạnh.
Hãy nhớ, halving là sự kiện kỹ thuật ai cũng biết trước từ nhiều năm. Không có bí mật nào để bán. Ai bán bí mật về halving thì thứ họ bán là sự sợ bỏ lỡ của bạn.
Cũng có những bài viết dùng biểu đồ quá khứ để vẽ ra tương lai. Quá khứ không bảo đảm cho tương lai, và chính sách của nhiều nền tảng mạng xã hội cũng cảnh báo về những lời hứa dựa trên thành tích trong quá khứ.
Cách an toàn nhất là coi halving như một mốc kỹ thuật thú vị để tìm hiểu, không phải một tín hiệu hành động.
Gói lại
Halving là lúc phần thưởng khối Bitcoin giảm một nửa, sau mỗi hai trăm mười nghìn khối, khoảng bốn năm một lần, viết sẵn trong phần mềm.
Nó tác động trực tiếp đến thợ đào, gần như không đổi gì với người dùng, và là cơ chế làm nên giới hạn tổng số Bitcoin.
Về lâu dài, an ninh mạng lưới sẽ dựa nhiều hơn vào phí giao dịch, một câu hỏi vẫn còn mở.
Tập sau, mình mở cánh cửa công việc đào: thợ đào thực chất làm gì, vì sao gọi là đào khi chẳng có gì để đào.
Câu hỏi thường gặp
Halving Bitcoin diễn ra khi nào?
Sau mỗi 210.000 khối, khoảng bốn năm một lần. Ngày chính xác không cố định vì phụ thuộc tốc độ tạo khối.
Halving có làm giao dịch của tôi chậm đi không?
Gần như không. Halving chỉ cắt phần thưởng khối của thợ đào, cách gửi nhận Bitcoin vẫn như cũ.
Halving có giảm phí giao dịch không?
Không. Halving chỉ đụng đến phần Bitcoin mới trong phần thưởng khối, phí giao dịch không bị giảm theo.
Ai quyết định thời điểm halving?
Không ai cả. Halving được viết sẵn trong phần mềm và xảy ra tự động khi mạng lưới đạt đủ số khối.
Có nên làm gì đặc biệt trước halving không?
Đây là kênh kiến thức, không đưa lời khuyên đầu tư. Hãy cảnh giác với những lời mời hưởng lợi từ halving vì đây là mùa lừa đảo hoạt động mạnh.
